पुस्तक परिचय

ऐसी अक्षरे : महायुद्ध कोरोनाशी

दिवस ६ वा

"सुंदरा मनामध्ये भरली ...."

खात्री आहे नुसते हे तीनचार शब्द जरी कानावर पडले-आठवले तरी कित्येक रसिक चटकन यू ट्यूब वर जाऊन रामजोशी चित्रपटातली ही लावणी ऐकतील आणि कान तृप्त करून घेतील ! 

किती सुरेख रचना आहे, नाही का ? कधी पूर्ण वाचली आहे,  रामजोशीकृत ही शृंगारिक लावणी ? 

संपूर्ण लावणी नाही देत पण एक दोन सुरेख पंक्ती सांगतो या लावणीतल्या आणि थोडं रामजोशीच्या लावण्यांबद्दलही बोलूयात. चालेल ? 

"सुंदरा .... 

जशी कळी सोनचाफ्याची न पडु पाप्याची दृष्ट सोप्याची नसल ती नार ..

अति नाजुक तनु देखणी, गुणाची खणी उभी नवखणी चढुन सकुमार ..

नाकामध्ये बुलाख सुरती चांदणी वरती चमकति परति हिच्यापुढे फार ...

हिजपुढे नको धन माल शोभवी दिठोणा गालं ...." 

(बुलाख म्हणजे मुसलमानी पद्धतीची वाटोळी नथ आणि 

दिठोणा म्हणजे गालावरचा तीळ ..)

मंडळी, ही अशी अर्धवट लावणी वाचून नाराज व्हाल. पण मग पुस्तक घेऊन तुम्ही वाचणार कधी? 

पण कांही म्हणा एका पाठोपाठ एकेक एक सुंदर शब्द रचून कविरायांनी रसिक मनाला गुंगवून टाकलंय. 

शब्द येतात तेही तालात डौलात दिमाखात ठेक्यात आणि ...

ठसक्यात ! 

स्त्री सौंदर्याचं रसरशीत वर्णन करतांना कविरायांनी त्यात कुठेही अश्लीलता वा बीभत्सता आणली नाही.

उत्तर पेशवाईत लावणी विकास पावली. साधारण इ.स.१७४४ ते १८५० या काळात अनंतफंदी, परशराम, होनाजी, रामजोशी, प्रभाकर, सगनभाऊ हे प्रतिभाशाली लावणीकार होऊन गेले.

कविराय रामजोशी यांनी दैवतवर्णनपर लावण्या, उपदेशपर लावण्या, पौराणिक लावण्या लिहिल्या आहेत. मोठया सुरेख आहेत. काही पोवाडेही लिहिलेत.

कुठलाही रसिक आधी शृंगारिक लावण्यांकडेच बहुधा वळणार ! 

आता या लाडिक लावण्यांचे हे मुखडेच किती गोड आहेत बघा ना.

जा गडे त्याला तू घाल माझी आण ..

या मदने मज गांजिले करु तरि कैसे ..

तर सांगायचे काय की, बघा मिळतंय का हे पुस्तक कुणाकडे ? 

आणि घरी गृहिणीने प्रेमाने केलेल्या विविध पदार्थांबरोबर हाही रसास्वाद घ्या.

जिव्हा आणि मन दोन्ही तृप्त ..

रामजोशीकृत लावण्या

संपादक : डॉ.वि.म.कुलकर्णी 

              डॉ.गंगाधर मोरजे 

बेलवलकर गृहनिर्माण

२ एप्रिल २०२०