पुस्तक परिचय २०

ऐसी अक्षरे : घेऊ वाचनातून आनंद

     "हे मन चंचल आणि अनावर आहे, परंतु अभ्यास आणि वैराग्य यांच्या योगाने मनाचा निग्रह होऊ शकतो.ज्या माणसाला मनाचा संयम करता येत नाही, त्याला योग साध्य होणे कठीण; परंतु संयमी माणसाला खूप प्रयत्न केल्यास आणि योग्य उपायांनी आपल्या शक्तीला वळण लावल्यास योगावस्था प्राप्त होऊ शकते." भगवान श्रीकृष्णाने अर्जुनाच्या एका प्रश्नाला असे उत्तर दिले आहे.

     'योगावस्था प्राप्त होणे, योग, योगावस्था हे शब्द सर्वसामान्यांना जड वाटतात. हे आपल्याच्याने जमणार नाही, अशी ठाम समजूत काहींनी करुन घेतलेली असते. तर काहींना योगासने करण्याचा खूपच उत्साह असतो. 

      सध्या कांही वाहिन्यांवर माधवी निमकर, प्राजक्ता माळी या आघाडीच्या अभिनेत्री प्रात्यक्षिकांसह योगासनांची माहिती देत आहेत. बॉलिवूडमधल्या शिल्पा शेट्टी या अभिनेत्रीने पूर्वी योगासनांवरील ध्वनीचित्रफितीही प्रकाशित केल्या होत्या.

      पतंजलीचे भारतीय योगशास्त्र, योगासने यांचा पाश्चिमात्य देशांतही 'योगा'पद्धतीचा म्हणून जाणीवपूर्वक अभ्यास केला जात आहे. 

       योगाभ्यास किंवा योगासने प्रशिक्षित शिक्षकांकडून शिकून त्यांच्या देखरेखीखालीच करावीत.          

सध्याच्या लॉकडाऊनच्या काळातील मिळालेल्या मोकळ्या वेळात अनेकांनी योगाभ्यासाला आवर्जून सुरुवात केली आहे.

       बी.के.एस.अय्यंगार हे योगाभ्यासाचं तंत्रशुद्ध शास्त्रशुद्ध शिक्षण देणाऱ्या महान शिक्षकाचं नाव आपल्याला माहीत असेलच. स्वतः अय्यंगार आता नाहीत, पण त्यांची योगासनशिक्षण संस्था पुण्यात कार्यरत आहे. बेल्लूर कृष्णमचारी सुंदरराज अय्यंगार यांना भारतसरकारने पद्मभूषण आणि पद्मविभूषण या पुरस्कारांनी सन्मानित केलं आहे.

      ' लाईट ऑन योग ' असे एक पुस्तक अय्यंगार यांनी पन्नासपंचावन्न वर्षांपूर्वी लिहिले आहे. या मूळ इंग्रजी पुस्तकाचा, मराठी भाषिकांसाठी अत्यंत उपयुक्त असा मराठी अनुवाद, राम पटवर्धन यांनी केला आहे.  योगदीपिका या नावाचे हे योगासनांवरील मराठी पुस्तक ओरिएंट लॉंगमन या प्रकाशन संस्थेनं प्रकाशित केलं आहे. प्रख्यात संगीतज्ञ यहुदी मेनुहिन या पुस्तकाच्या प्रस्तावनेत म्हणतात, ' शरीर-मनाने शुद्ध, चित्त आणि इच्छा यांची एकाग्रता साधलेला, सहजतेने आणि निष्पाप मनाने, वेदीवर अर्पण करण्यासाठी दग्ध आहुती नव्हे, तर स्वतःच्या जास्तीत जास्त सामर्थ्यानुसार उंचावलेले स्वतःचे व्यक्तिमत्वच घेऊन आलेल्या अशा माणसाचे जणू नवसाचे समर्पण म्हणजे श्री.अय्यंगारप्रणीत योग '.

      या पुस्तकात प्राणायाम,  नाडीशोधन, भस्रिका, कपालभाती, उड्डियानबंध, यासह 

दोनशेहून अधिक योगासनांची तपशीलवार माहिती, स्वतः अय्यंगार यांची योगासनांच्या प्रात्यक्षिकांची छायाचित्रे, योगसंबंधित शब्दांचे विस्तृत अर्थ, अशी अतिशय उत्तम माहिती सोप्या पद्धतीत समजावून सांगितली आहे. विविध रोगांवरील उपयुक्त आसने आणि सूचना, इशारे यांचा या सुमारे ३५० पानी पुस्तकात समावेश केलेला आहे.

      सर्वच योगप्रेमी, नवशिके यांना हे पुस्तक अतिशय मार्गदर्शक असे आहे. या पुस्तकाचा लॉकडाऊननंतर जरूर शोध घ्या आणि अभ्यासा. 

     शरीर स्वस्थ आणि निरोगी तर जीवनात सुखाची रेलचेल.

       

बेलवलकर गृहनिर्माण

१६ एप्रिल २०२०