ऐसी अक्षरे : महायुद्ध कोरोनाशी
दिवस १७ वा
सध्या यत्र तत्र सर्वत्र जुन्या आठवणी उफाळून वरती येऊ पाहताहेत. साठच्या दशकातील सुंदर गाणी, त्यावर केलेल्या छोट्या चित्रफिती मित्र पाठवताहेत. बहुतेकांची जुनी छायाचित्रे व्हॉट्सएपवर दिसायला लागली आहेत.
अस्मादिकांनीसुद्धा जुन्या छायाचित्रांचा शोध व्हॉट्सएपवर शेअर करण्यासाठी घेतला. एक छायाचित्र खूपच जुनं होतं. हसरं मूल. नुकतंच पालथं पडायला लागलेलं. पण किंतु परंतु शेअर करण्याचं धाडस नाही केलं. का काय विचारता ? विवस्त्र होतं !!!
असो. विनोद सोडा.
सगळेच सध्या जुन्या काळाचा स्मरणरंजनाचा आनंद घेताहेत. मग आम्ही का मागं राहावं ? जुनं ते सोनं म्हणतात ना. म्हणून आम्ही चांगलं पंधरा सोळाशे वर्षापूर्वीचं काही साहित्य मिळतंय का त्याचा शोध घेण्यास सुरुवात केली. हयगय नाही.
एवढ्या जुन्या काळातलं म्हणजे संस्कृतमधलं साहित्यच असायचं. तसं ऐकलं होतं कीं मराठीतलं दुर्गासप्तशती दोन हजार वर्षांपूर्वी लिहिलं गेलंय. पण ते सारं धार्मिक. मग इतर कांही मराठीतलं असेल तर शोधाशोध करावी म्हटलं तर सध्या लॉकडाऊन ! कुठं जाऊन शोधणार? मग विचार करता करता नाव आठवलं कीं काहीतरी आपल्याकडे वेगळंच साहित्य आहे.
*महाकविकुलगुरू कालिदासचं..!*
कुमारसम्भव, रघुवंश ही महाकाव्ये, ऋतुसहार, मेघदूत ही खंडकाव्ये, अभिज्ञान शाकुंतलम्, मालविकाग्निमित्रम्, विक्रमोर्वशीयम् ही नाटके कालिदासाने लिहिलेली. पण हे सारं तर संस्कृतमध्ये !
शालांत परीक्षेपर्यंत संस्कृतचा अभ्यास केला. पुढे खंडित झाला. होणारच ना ! आम्ही कुठे विद्वान-पंडित ?
तीनचार वर्षांपूर्वी एका ऐसी अक्षरेप्रेमी वाचकानं एका पुस्तकाची झेरॉक्स प्रत आणून दिली होती. आणि आज अगदी योगायोगानं पुस्तकसंग्रहातून हाती आली.
'कविकुलगुरू कालिदासविरचित मेघदूताचा मराठी पद्यानुवाद (मुक्तामाला)
लेखक : शेषराव गोविंद जोशी
साधारण साठच्या दशकातल्या या पुस्तकाची ही ३०-३१पानांची छायाप्रत!
मेघदूत : हिमालयातील एका यक्ष आणि यक्षिणीच्या प्रेमावर कालिदासानं लिहिलेलं खंडकाव्य.
मूळ संस्कृत काव्य मंदाक्रांता वृत्तामध्ये आहे. मराठी पद्यानुवाद शार्दूलविक्रिडित, पृथ्वी, दिंडी वृतांत आहे. एखाद्या जुन्या ग्रंथालयातच हे पुस्तक शोधावं लागेल. पूर्वमेघ आणि उत्तरमेघ अशा दोन भागात अनुक्रमे ७० आणि ५८ श्लोक. यातले कांही निवडक श्लोक वाचकांसाठी इथे देतो. जेंव्हाकेव्हा पुस्तक मिळेल तेव्हा जरूर वाचावे.
पृथ्वी :
मनांत मग आठवी विरहिणी प्रिया सुंदरी।
तिला विरहव्याकुला करिति श्रावणाच्या सरी॥
तनू त्यजिल कीं भयें कुशल वृत्त द्याया तिला।
विचार करुनी घना चतुर दूत तो कल्पिला॥६॥ पूर्वमेघ ..
बसूनि पवनावरी वरिवरीहि जाशी जरी।
करें अलक सारुनी तुजसि लक्षिती सुंदरी॥
सखा तुजसि कल्पुनी मधुर भाव चित्तीं धरी।
घरींचि परतेल कीं रमणमूर्ति गेली दुरी॥११॥ पूर्वमेघ ..
शार्दूलविक्रिडित:
जाशी शीघ्रगती दिसेल तुजला माझी प्रिया संप्रती।
बोटाने दिन दीन ती गणि सती झाली कृशा जी अती।
आशेच्यावरि जीवना जगविते ती कोमलांगी घना।
आशाबन्धचि अंगना विरहिणी आधार कीं जीवना॥१५॥ पूर्वमेघ ..
तन्वंगी नवयौवना कृशकटी बिंबाधरा सुंदरी।
नाभीची सुषमा विलोलनयना भ्याल्या मृगीच्यापरी॥
श्रोणीभारवशा मदालसगती दंतावली साजिरी।
ईषन्नम्र तनू उरोजविभवें आद्या कृती कीं खरी॥२४॥ उत्तरमेघ ...
मित्रांनो, हे जरूर का वाचावं, तर सांप्रतकाळी कोणीही अस्मादिकांसारखा ट ला ट, फ ला फ जोडून कविता तयार करून पोस्ट करुन, मला कवी म्हणा असं ओरडत असतो. पण हे काव्य पहा ना. संस्कृत काव्याचा अनुवाद, तोही वृतांत ! लेखक महाशयांनी किती परिश्रमपूर्वक हे काम केलं असेल याची कल्पना यावी, म्हणून वरील चार श्लोक वाचायला दिलेत.
सध्या वेळ आहे तर जाणून घ्या ना मराठीतलं हे सौंदर्य.
घरीच रहा, ' राहिले रे दूर घर माझे ' अशी म्हणायची वेळ येऊ नये म्हणून....
बेलवलकर गृहनिर्माण
१३ एप्रिल २०२०
No comments:
Post a Comment