पुस्तक परिचय ३४

 ऐसी अक्षरे : घेऊ वाचनातून आनंद

      

       ' मेकपसाठी मास्तरांसमोर बसताना काहीतरी गंभीर असं वाटत होतं. हातावर भाकरी थापटतात तशा गालांना थापट्या देऊन मास्तरांनी आमची तोंडं रंगवली. आरसा आसपास नसल्यानं काय चाललंय समजत नव्हतं. पण काहीतरी सुंदर होत आहे, आपण आता इंद्र किंवा ब्रह्मदेवच होणार आहोत, असं त्या थापट्या खाताना वाटत होतं. भुवयांना काळा रंग देताना आपले डोळे तलवारीसारखे पाणीदार होत आहेत असं वाटत होतं.मेकप संपल्यावर मास्तर "चला" असं म्हणाले तेव्हा मी आता तरंगत स्टेजवर जाणार असं मला वाटत होतं.' ...

     लंपन, शारदा संगीत विद्यालयाविषयी सांगत होता आणि एकदम शाळेत असताना स्नेहसंमेलनात जाऊन बसल्याचा भास झाला. आपल्याही आयुष्यात लंपनसारखे मोठे गोड आणि जादुई दिवस होते ते आठवलं. ती उत्सुकता, संगीतशिक्षकांनी शिकवलेल्या,  'नमने वाहून स्तवने उधळा जयजयकार करा, बंधूंनो जयजयकार करा । सकल जनांचा विकास येतो आज आपुल्या घरा ॥ ' या स्वागतपर पद्याच्या ओळी न अडखळता आपोआप ओठांवर आल्या. शाळेचे दिवस, ते अजाणते वय आणि त्या काळातल्या कितीतरी सुखद आठवणी भराभर येऊ लागल्या. 

    लंपन..., प्रकाश नारायण संत यांच्या लंपनशी आमच्या ऐसी अक्षरेशी तशी जुनीच दोस्ती. एकदा लंपननं आम्हांला फुलाची गोष्ट सांगितली. एकदा कंठा सांगितली. स्पर्श सांगताना वडलांच्या जाण्यानं लंपन रडवेला झाला होता. वंटमुरीकर देसायांच्या चोरट्या बोक्याची गंमत सांगता सांगता लंपनने, "आई घरात असली, की आपण एखाद्या उबदार दुलईत गुरफटून बसलो आहोत असं सारखं वाटायचं. शिवाय माझ्या मनातले सगळे विचार तिला नेमके कसे समजतात कोण जाणे?" असंही निरागसपणे विचारलं होतं. आणि  मग हेही सांगितलं की,  'त्याच्यासह मांडीवर बसलेली धाकटी बहीण मनी आणि छोटा भाऊ बिट्ट्या असे सारी आईने जवळ घेतल्यावर लंपनने तिला विचारलं, "आमच्या तिघांचं तुला वजन झालं का ग? " आई हसली आणि म्हणाली, "ते वजन नाही लंपन, ते माझं प्रेमाचं ओझं आहे .."

     प्रकाश नारायण संत यांनी वनवास या त्यांच्या पहिल्या कथासंग्रहात लंपन या संवेदनशील, कल्पक, शोधक वृत्तीच्या विविध कलागुणांचे उपजत लेणे लाभलेल्या, गावात वाढणाऱ्या मुलाचे भावविश्व समर्थपणे शब्दबद्ध केलं आहे. वनवास मधील लंपनचा घराबाहेरील विश्वाचा थोडासा पुढचा भाग त्यांच्या *शारदा संगीत* या कथासंग्रहामध्ये येतो.

      शारदा संगीत मधल्या परचक्र, आगगाडीच्या रुळावर, रानी का बाग, घसरगुंडी, शारदा संगीत या साऱ्याच कथा आवर्जून वाचावयास हव्यात अशा आहेत.

      परचक्र मधले बेरकी बंक्या, इरसाल हिरा, लबाड अण्णा यांच्याबद्दल लंपन सांगतो. शारदा संगीत या कथेत म्हापसेकर या त्याच्या संगीतशिक्षकाच्या मुलीच्या आजारपणात त्यांच्या अनुपस्थितीत संगीतवर्गातील आपल्या वाट्याला आलेली जबाबदारी पौगंडावस्थेत येत असलेला लंपन छान सांभाळतो.

     आपल्याला गुरू म्हणणाऱ्या श्रीमंत आणि निवृत्त अधिकारी असलेल्या आणि ज्यांना आपण केवळ ' जमखंडीकर ' अशी हाक मारतो त्या ज्येष्ठ जमखंडीकरांची योग्यता कळल्यावर, ' ते आपल्याला वाटतं त्यापेक्षा कितीतरी मोठे आहेत ' याची जाणीव लंपनला होते आणि भिऊन त्याच्या छातीत धडधडायला लागल्याचं लंपन सांगतो.

     प्रत्येक कथेतील मांडणी इतकी सुरेख आहे की छोट्या लंपनची गोष्ट पूर्ण वाचल्याशिवाय पुस्तक सोडवत नाही. हे *शारदा संगीत* या कथासंग्रहाचं वैशिष्ट्य. सर्व कथांचा काळ असेल साधारण चाळीस पन्नास वर्षांपूर्वीचा. त्यामुळे लंपनच्या खेळात गोट्या, विटीदांडू, भोवरा अशा खेळांचा उल्लेख येतो, ते खेळ आजच्या युगातल्या लंपनच्या वयातील मुलांना माहीत असतील असे नाहीत. सध्या घरी आहातच तर, आज तुमच्यापैकी ज्यांच्या घरांत लंपनच्या वयांतली मुलं आहेत, त्याना या लोभस लंपनची ओळख जरूर करून द्या. कार्टून तर आजकालची मुलं  रोजच पाहात असतील. लंपनशी त्यांची मैत्री त्यांच्या फायद्याची असेल. 

इडापिडा टळो आणि सर्वांवरील कोरोनाचं संकट लवकरात लवकर कायमचं दूर होवो.

     

बेलवलकर गृहनिर्माण

२९ एप्रिल २०२०